Osoba, która mając ustalone prawo do emerytury lub renty, zawiera umowę zlecenie, z umowy podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym oraz dobrowolnie - chorobowemu. Ubezpieczeniu wypadkowemu podlega, jeżeli usługi wykonuje w miejscu lub siedzibie prowadzenia działalności przez zleceniodawcę.

W przypadku, gdy emeryt lub rencista wykonuje równocześnie dwie umowy zlecenie lub więcej takich umów, obowiązkowo podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z jednej wybranej umowy, w przypadku pozostałych umów ubezpieczenia: emerytalne i rentowe są dobrowolne. Obowiązkowa jest tylko składka na ubezpieczenie zdrowotne. Jeżeli emeryt lub rencista pozostaje w stosunku pracy i równocześnie zawiera umowę zlecenie z innym podmiotem, z umowy tej podlega dobrowolnym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym oraz obowiązkowo - ubezpieczeniu zdrowotnemu. Należy podkreślić, iż wciąż funkcjonują jeszcze umowy zlecenie zawarte z emerytem lub rencistą przed 14 stycznia 2000 r. (przed zmianą ustawy o zus) i w dalszym ciągu wykonywane. W przypadku takich umów ubezpieczenia emerytalne i rentowe są dobrowolne, a obowiązkowa jest tylko składka na ubezpieczenie zdrowotne.